Theory
જવાબને બગાડી નાખતો પ્રશ્ન
તમે FestConnect વિશે જાણવા માટે એક પ્રથમ વર્ષના વિદ્યાર્થીને બેસાડો છો અને પૂછો છો: "તમને registration સહેલું લાગ્યું, ખરું ને?"
એ માથું હલાવે છે. હલાવે જ ને: તમને 'હા' જ જોઈએ છે એ સાફ દેખાય છે, અને એ સભ્ય છે. તમે એ સિવાય કશું જ શીખ્યા નહીં કે એ કેટલા હામાં હા મેળવનારા છે.
Interview લેવો એ એક કળા છે, અને એ મોટે ભાગે તો જે સચ્ચાઈ શોધવા આવ્યા હો એને બગાડી ન નાખવાની કળા છે. ખોટો પ્રશ્ન પોતાનો જવાબ પોતે જ વાવી દે છે; સાચો પ્રશ્ન વપરાશકારની વાસ્તવિકતાને પોતાની મેળે ઊગવા દે છે. આ પાઠ એ છે કે એવી રીતે કઈ રીતે પૂછવું જેથી લોકો તમને સાચું કહે.
At a glance
ખરાબ પ્રશ્ન સામે સારો પ્રશ્ન
| આને બદલે (ખરાબ) | આમ પૂછો (સારું) | શા માટે |
|---|---|---|
| શું એ સહેલું હતું? (હા/ના) | તમે registration કઈ રીતે કર્યું એ પગલે પગલે કહો. | ખુલ્લા પ્રશ્નો વિગત ખોલે છે; હા કે ના કશું ખોલતું નથી |
| તમને એ ગૂંચવણભર્યું લાગ્યું, ખરું ને? (જવાબ સૂચવતો) | એ પગથિયું તમારા માટે કેવું રહ્યું? | જવાબ સૂચવતો પ્રશ્ન જવાબ વાવી દે છે; તટસ્થ પ્રશ્ન સચ્ચાઈ મેળવે છે |
| તમે આ app વાપરશો? (કલ્પિત) | તમે છેલ્લે જે event માં નામ નોંધાવ્યું હતું એ વિશે કહો. | ખરેખરું ભૂતકાળનું વર્તન કલ્પેલા ભવિષ્યને હરાવે છે |
| તમને વાદળી button ગમે છે? (સાંકડો) | શું દબાવવું એ તમે કઈ રીતે નક્કી કર્યું? | પહોળા પ્રશ્નો ધાર્યા ન હોય એવાં તારણો ઉપર લાવે છે |
Theory
પાયાની રીતો
થોડીક ટેવો જ ઉપયોગી interview ને એળે ગયેલા interview થી જુદો પાડે છે:
- ખુલ્લા પ્રશ્નો: કઈ રીતે, શા માટે, અને 'આ વિશે કહો': એવા પ્રશ્નો નહીં જેનો જવાબ હા કે ના માં આપી શકાય
- જવાબ સૂચવવો નહીં: પ્રશ્નની અંદર જવાબ ક્યારેય છુપાવીને ન મૂકો
- કલ્પના કરતાં ભૂતકાળનું વર્તન: "તમે છેલ્લે જ્યારે..." એ "તમે કરશો?" ને હરાવે છે (લોકો પોતાના જ ભાવિ વર્તનની આગાહી કરવામાં સાવ કાચા હોય છે: એ જ કહેવા અને કરવા વચ્ચેની ખાઈ)
- બોલવા કરતાં વધુ સાંભળો: મોટા ભાગનું બોલવાનું વપરાશકારે કરવું જોઈએ; તમે ત્યાં શીખવા ગયા છો, સમજાવવા નહીં
- ઊંડે ખોદો: રસપ્રદ જવાબ પછી "શા માટે?" અને "થોડું વધારે કહો" પૂછો
- તટસ્થ રહો: એવો કોઈ પ્રતિભાવ ન આપો જે 'સાચો' જવાબ સૂચવે; મૌનને અપનાવો અને એને એમને જ ભરવા દો
Follow along
શરૂઆતથી અંત સુધી interview ચલાવવો
- તૈયારી કરો તમારે શું જાણવું છે એ નક્કી કરો; ખુલ્લા પ્રશ્નોની એક ચર્ચા-માર્ગદર્શિકા લખો (કડક પટકથા નહીં, માર્ગદર્શિકા).
- સાચા લોકોને પસંદ કરો ખરેખરા લક્ષ્ય વપરાશકારો (FestConnect માટે સાચે જ પ્રથમ વર્ષના વિદ્યાર્થીઓ), તમારા મિત્રો કે તમે પોતે નહીં.
- સંબંધ બાંધો સહેલા અને મૈત્રીભર્યા પ્રશ્નોથી શરૂઆત કરો; એમને હળવા કરો; સમજાવો કે અહીં કોઈ જવાબ ખોટો નથી.
- ખુલ્લું પૂછો, ઊંડે ખોદો ખરેખરા અનુભવો પર ખુલ્લા પ્રશ્નો; 'શા માટે?' અને 'થોડું વધારે કહો' પૂછીને આગળ વધો; મૌનનો ઉપયોગ કરો.
- તટસ્થ રહો, વેચવા ન બેસો તમારા product નો બચાવ કે એની જાહેરાત ન કરો; એવો પ્રતિભાવ ન આપો કે જાણે કોઈ એક જ જવાબ સાચો હોય.
- સમેટો અને વિશ્લેષણ કરો એમનો આભાર માનો; પછી બધા interviews માં ફરી ફરી દેખાતી લઢણો શોધો, જે personas અને requirements ને ખોરાક પૂરો પાડે.
Quiz
Interview નો કયો પ્રશ્ન સૌથી વધુ ભરોસાપાત્ર તારણ આપે એવો છે?
- તમને ઝડપી registration ગમે જ ને, ખરું ને?
- તમે છેલ્લે ક્યારે online કશામાં નામ નોંધાવ્યું હતું એ વિશે કહો.
- તમને અમારી નવી design ગમે છે? હા કે ના?
- તમને નથી લાગતું કે જૂનું form ગૂંચવણભર્યું હતું?
- તમે ભવિષ્યમાં આ app રોજ વાપરશો?
Show the answer
તમે છેલ્લે ક્યારે online કશામાં નામ નોંધાવ્યું હતું એ વિશે કહો.
ખરેખરા, ચોક્કસ ભૂતકાળના અનુભવ વિશે પૂછવાથી ('તમે છેલ્લે ક્યારે નામ નોંધાવ્યું') જમીન સાથે જોડાયેલો, સાચો અને વિગતવાર data મળે છે: એમણે ખરેખર શું કર્યું, નહીં કે એ શું કલ્પે છે કે તમે શું સાંભળવા માગો છો. વિકલ્પ A અને D જવાબ સૂચવી દે છે (એ ઇચ્છિત જવાબ પહેલેથી વાવી દે છે). વિકલ્પ C બંધ હા કે ના વાળો પ્રશ્ન છે, જે કશું ખોલતો નથી અને સામેવાળાની સભ્યતાને જ નોતરે છે. વિકલ્પ E કલ્પિત છે, અને લોકો પોતાના જ ભાવિ વર્તનની આગાહી ખરાબ રીતે કરે છે (બધા કહે છે કે રોજ વાપરીશું; વાપરે છે થોડા જ): એ જ કહેવા અને કરવા વચ્ચેની ખાઈ. જીતતી રીત આ છે: નક્કર ભૂતકાળના વર્તન વિશે, તટસ્થપણે પુછાયેલા ખુલ્લા પ્રશ્નો.
Think first
મૌન પોતે એક રીત શા માટે છે
વપરાશકાર ટૂંકો જવાબ પૂરો કરે છે અને તમને અજુગતું મૌન લાગે છે. સહજ વૃત્તિ એ થાય કે તરત બીજો પ્રશ્ન પૂછી નાખવો. તો પછી તમારે રાહ શા માટે જોવી જોઈએ? વિચારીને પછી tap કરો.
Show the answer
કારણ કે ખરો જવાબ ઘણી વાર એ મૌનમાં જ વસતો હોય છે. લોકો પહેલાં ઉપરછલ્લો ઝડપી જવાબ આપી દે છે, અને પછી, જો તમે રાહ જુઓ, તો એ વિગતે વાત કરે છે, પોતાની જ વાત સુધારે છે, કે પછી એ વસ્તુ કહી નાખે છે જે કહેતાં અચકાતા હતા: 'ખરું કહું તો મને ખરેખર જે ખૂંચ્યું એ તો...'. બીજા પ્રશ્ન પર ઉતાવળે કૂદી પડવાથી એ વાત ત્યાં જ કપાઈ જાય છે.
થોડી ક્ષણોનું નિરાંતવાળું મૌન વપરાશકારને એ ખાલી જગ્યા ઊંડાણથી ભરવા નોતરે છે. Interview લેવાનું ઊંધું લાગતું હાર્દ આ જ છે: તમારું કામ મોટે ભાગે સાંભળવાનું છે, અને ઓછું કરવાથી (દરેક વિરામ ન ભરવો, ન બોલવું, પ્રતિભાવ ન આપવો) તમને વધારે મળે છે. શ્રેષ્ઠ interview લેનારા શાંત હોય છે.
Watch out
Interview માં થતી ભૂલો
જવાબ સૂચવતા પ્રશ્નો: સૌથી મોટું પાપ: 'તમને એ ગૂંચવણભર્યું લાગ્યું, ખરું ને?' એ તમને સામેવાળાની હામાં હા સિવાય કશું શીખવતું નથી.
કલ્પિત પ્રશ્નો: 'તમે આ વાપરશો?' ભરોસો ન કરી શકાય એવી આગાહી નોતરે છે; ખરેખરા ભૂતકાળ વિશે પૂછો.
બહુ બોલવું: તમે તમારી design સમજાવતા કે એનો બચાવ કરતા હો, તો તમે શીખતા નથી; સાંભળો.
હા કે ના વાળા પ્રશ્નો: એ દરવાજો બંધ કરી દે છે; 'કઈ રીતે', 'શા માટે' અને 'આ વિશે કહો' થી એને ખોલો.
ખોટા લોકોનો interview લેવો: મિત્રો અને તમે પોતે લક્ષ્ય વપરાશકારો નથી.
Theory
પૂછવું પૂરતું નથી: એમને વાપરતાં જુઓ
Interviews શક્તિશાળી છે, પણ એ છેવટે તો લોકો જે કહે છે એના પર જ આધાર રાખે છે, અને કહેવા તથા કરવા વચ્ચેની ખાઈનો અર્થ એ કે કહેવું એ અડધી જ સચ્ચાઈ છે. બાકીની અડધી ત્યાંથી આવે છે જ્યાં તમે વપરાશકારોને તમારી design પર ખરેખર કામ કરતાં જુઓ છો, અને એ જ USABILITY TESTING છે: Unit 2 ની છેલ્લી પદ્ધતિ, જેની ઝલક હવે પછી મળશે અને જેની આખી પ્રક્રિયા Unit 5 માં આપેલી છે. Interviews તમને કહે છે કે વપરાશકારો શું વિચારે છે; usability tests તમને બતાવે છે કે એ product ને હાથ લગાડે ત્યારે ખરેખર શું બને છે.
Summary
Key takeaways
- User interview એ ગુણાત્મક વાતચીત છે, જે વપરાશકારની જરૂરિયાતો, વર્તન, પ્રેરણાઓ અને પીડાનાં બિંદુઓ ખોલી આપે છે.
- ખુલ્લા પ્રશ્નો પૂછો (કઈ રીતે, શા માટે, આ વિશે કહો), ક્યારેય હા કે ના વાળા નહીં.
- જવાબ વાવી દેતા પ્રશ્નો ટાળો; તટસ્થ રહો, અને કયો જવાબ 'સાચો' છે એવો સંકેત ન આપો.
- કલ્પિત પ્રશ્નો ('તમે કરશો?') ને બદલે ખરેખરા ભૂતકાળના વર્તન ('તમે છેલ્લે જ્યારે...') વિશે પૂછો.
- બોલવા કરતાં ઘણું વધારે સાંભળો; 'શા માટે?' અને 'થોડું વધારે કહો' થી ઊંડે ખોદો; મૌનનો ઉપયોગ કરો.
- પ્રક્રિયા: માર્ગદર્શિકા તૈયાર કરો, ખરેખરા લક્ષ્ય વપરાશકારો પસંદ કરો, સંબંધ બાંધો, ખુલ્લું પૂછીને ઊંડે ખોદો, તટસ્થ રહો, સમેટો, વિશ્લેષણ કરો.
- યાદ રાખવાની કડી: શ્રેષ્ઠ interview લેનાર શાંત અને જિજ્ઞાસુ હોય છે, અને સાક્ષીને ક્યારેય દોરતો નથી.