Theory
મગજ અને ઇન્દ્રિયોને સાથે મૂકવાં
તમે AI (એટલે કે મગજ) અને IoT (એટલે કે ઇન્દ્રિયો) અલગ અલગ ભણ્યાં છે. આ unit એમને જોડે છે. આ જોડાણનું એક નામ છે: AIoT, એટલે કે Artificial Intelligence of Things.
AIoT એ જગ્યા છે જ્યાં data ભેગો કરતાં જોડાયેલાં ઉપકરણો એ data નો અર્થ કાઢીને ક્રિયા કરવાની બુદ્ધિને મળે છે. એકલું sensors નું જાળું તો ફક્ત વાચનોના ઢગલા કરે છે; એમાં AI ઉમેરો એટલે એ અનુભવી, વિચારી અને પ્રતિભાવ આપી શકતી system બની જાય છે. આ પહેલો પાઠ AIoT ની વ્યાખ્યા આપે છે અને દેખાડે છે કે આ જોડાણ બેમાંથી કોઈ એક કરતાં વધારે શક્તિશાળી કેમ છે. Smart farm ખરેખર 'smart' બરાબર આ સાંધા પર જ બને છે.
Theory
AIoT એટલે શું
AIoT (Artificial Intelligence of Things) એટલે AI અને IoT નું જોડાણ. IoT જોડાયેલાં ઉપકરણો, અનુભવવાની શક્તિ અને data આપે છે. AI બુદ્ધિ આપે છે: એ data નું વિશ્લેષણ કરવું, ભાત શોધવી, નિર્ણય લેવા અને સ્વાયત્ત ક્રિયા શક્ય બનાવવી.
બંને મળીને AIoT system આખું ચક્ર પૂરું કરી શકે છે: આસપાસના જગતને અનુભવવું (IoT), એ data ને બુદ્ધિપૂર્વક સમજવો (AI), અને એના પર ક્રિયા કરવી કે સલાહ આપવી, અને એ પણ ઘણી વાર તત્કાળ તથા માણસની ઓછી દખલ સાથે. એટલે AIoT કોઈ નવું સાધન નથી પણ એક સંગમ છે: એ IoT ની કાચો data ભેગો કરવાની શક્તિ અને AI ની ભાત શોધવાની તથા નિર્ણય લેવાની શક્તિ લઈને એમને એવી systems માં ઓગાળી દે છે જે ખરેખર પ્રતિભાવ આપતી હોય અને પોતાના સાંકડા કામ પૂરતી બુદ્ધિશાળી હોય.
Formula
આખું એના ભાગોના સરવાળા કરતાં મોટું છે
એમને જોડવાં કેમ? કારણ કે દરેક બીજાનો ખાડો પૂરે છે. AI વગરનું IoT data ના પહાડ ભેગા કરે છે પણ એનો અર્થ કાઢી શકતું નથી, અને દરેક વાચન વાંચીને નિર્ણય લેવાનું કામ કોઈ માણસ પર જ રહે છે. IoT વગરનું AI ભલે ગમે તેટલું સરસ વિચારે, પણ એને ભૌતિક જગત સાથે જીવતું જોડાણ હોતું નથી, એટલે એની પાસે ક્રિયા કરવા માટે તાજો data જ નથી.
એમને જોડો એટલે smart automation મળે છે: smart farm નાં sensors AI ને data આપે છે, AI સિંચાઈ કરવાનું નક્કી કરે છે અને valve ને આદેશ આપે છે, અને દરેક નિર્ણય માટે માણસની જરૂર પડતી નથી. AIoT તત્કાળ સમજ, આગાહી અને કાર્યક્ષમતા આપે છે, જે એકલું IoT કે એકલું AI મેળવી શકતું નથી. ઇન્દ્રિયો અને મગજ, એક જ system તરીકે કામ કરતાં.
Quiz
AIoT (Artificial Intelligence of Things) એટલે શું?
- Wi-Fi નો વધુ ઝડપી પ્રકાર
- AI અને IoT નું જોડાણ: data ભેગો કરતાં જોડાયેલાં ઉપકરણો સાથે એનું વિશ્લેષણ કરીને ક્રિયા કરવાની બુદ્ધિ ભળે એ
- Internet ની જગ્યાએ આવેલી કોઈ વસ્તુ
- IoT system નો ફક્ત sensors વાળો ભાગ
Show the answer
AI અને IoT નું જોડાણ: data ભેગો કરતાં જોડાયેલાં ઉપકરણો સાથે એનું વિશ્લેષણ કરીને ક્રિયા કરવાની બુદ્ધિ ભળે એ
AIoT એટલે AI અને IoT નું જોડાણ: IoT જોડાયેલાં ઉપકરણો અને data આપે છે (અનુભવવાનું કામ), અને AI એ data નું વિશ્લેષણ કરવાની, ભાત શોધવાની, નિર્ણય લેવાની તથા સ્વાયત્ત ક્રિયા શક્ય બનાવવાની બુદ્ધિ આપે છે. વિકલ્પ A ખોટો છે: AIoT બે ક્ષેત્રોનું જોડાણ છે, connectivity ની કોઈ ટેકનોલૉજી નહીં. વિકલ્પ C ખોટો છે: એ internet ની જગ્યા લેતું નથી; એ તો ઉપકરણો અને બુદ્ધિને જોડવા માટે connectivity વાપરે છે. વિકલ્પ D અધૂરો છે: sensors એ ફક્ત IoT (data ભેગો કરવા) વાળો ભાગ છે; AIoT એની ઉપર ખાસ કરીને AI ની બુદ્ધિ ઉમેરે છે. મુખ્ય વાત આ સંગમની છે, એટલે કે ઇન્દ્રિયો (IoT) વત્તા મગજ (AI), જેમાંથી અનુભવતી, વિચારતી અને ક્રિયા કરતી systems બને છે.
Think first
AIoT એટલે ફક્ત IoT ના data પર પાછળથી AI ચલાવવું, એટલું જ કેમ નથી?
શું AIoT એટલે 'પહેલાં IoT, પછી data નું AI થી વિશ્લેષણ' એટલું જ? એ એના કરતાં ઊંડું જોડાણ કેમ છે? વિચારીને પછી tap કરો.
Show the answer
કારણ કે ખરું AIoT બુદ્ધિ અને અનુભવવાની શક્તિને એક જ પ્રતિભાવ આપતી system તરીકે સાથે કામ કરે એ રીતે ઘડે છે, ઘણી વાર તત્કાળ અને પ્રતિપોષણ સાથે, નહીં કે AI ને પછીથી ઉપરથી ચોંટાડેલા અલગ પગથિયા તરીકે ગણે. અને એ જોડાણ જ એવી ક્ષમતાઓ ખોલે છે જે 'પહેલાં data, પછી વિશ્લેષણ' વાળી ગોઠવણ આપી શકતી નથી.
જો તમે ફક્ત IoT નો data ભેગો કરીને ઘણા સમય પછી AI થી એનું વિશ્લેષણ કરો, તો તમને ઉપયોગી પાછલી સમજ મળે છે, એટલે કે શું બન્યું એના અહેવાલ, પણ સૌથી મોટું મૂલ્ય ચૂકી જવાય છે: ઘટના બનતી હોય ત્યારે જ બુદ્ધિપૂર્વક ક્રિયા કરવી.
ખરું AIoT AI ને system માં એવી રીતે વણી લે છે કે અનુભવવું, વિચારવું અને ક્રિયા કરવી એ સતત ચાલતું ચુસ્ત ચક્ર બને: sensors data આપે, AI એનો અર્થ કાઢીને તરત નિર્ણય લે, અને એ નિર્ણયો actuators દ્વારા ક્રિયા કરાવે, જેની અસર પછી sensors જુએ, અને એ રીતે ચક્ર બંધ થાય.
એનાથી તત્કાળ પ્રતિભાવ શક્ય બને છે (જમીન બહુ સૂકી થાય એ જ ક્ષણે સિંચાઈ કરવી, machine તૂટે એ પહેલાં ખરાબીની ચેતવણી આપવી), સ્વાયત્તતા મળે છે (દરેક વાચન કોઈ માણસ વાંચે એની રાહ જોયા વગર system ક્રિયા કરે છે), અને અનુકૂલન થાય છે (પરિસ્થિતિ બદલાય એમ એ ગોઠવાતી રહે છે).
એ રચનાની પસંદગીઓને પણ ઊંડે અસર કરે છે: AI ક્યાં ચાલે (edge કે cloud, જે પછીનો વિષય છે) એ નિર્ણયો કેટલી ઝડપે લેવા પડે એના પર આધાર રાખે છે; કયાં sensors પસંદ કરવાં એ AI ને શું જાણવું છે એના પર આધાર રાખે છે; અને data નો પ્રવાહ પણ એને વાપરનારી બુદ્ધિ પ્રમાણે ઘડાય છે.
એટલે AIoT એટલે 'IoT વત્તા પછીથી થોડું વિશ્લેષણ' નહીં; એ એવી રચના છે જેમાં બુદ્ધિ અને જોડાયેલાં ઉપકરણો સાથે મળીને અનુભવે, નક્કી કરે અને ક્રિયા કરે એ રીતે એકસાથે ઘડાયેલાં હોય છે. એટલે જ એને પોતાનું નામ અને પોતાનો અભ્યાસ મળ્યો છે: મૂલ્ય જોડાણમાંથી નીપજે છે, એટલે કે મગજ અને ઇન્દ્રિયો એક જ જીવતી system તરીકે ચાલે એમાંથી, નહીં કે સંઘરેલા IoT data પર પછીથી AI ટાંકી દેવાથી. સાથે ઘડાયેલી, તત્કાળ ચાલતી અને ચક્ર બંધ કરતી બુદ્ધિ જ AIoT ને એના ભાગોના સરવાળા કરતાં મોટું બનાવે છે.
Summary
Key takeaways
- AIoT (Artificial Intelligence of Things) એટલે AI અને IoT નું જોડાણ.
- IoT જોડાયેલાં ઉપકરણો, અનુભવવાની શક્તિ અને data આપે છે; AI વિશ્લેષણ કરવાની, ભાત શોધવાની, નિર્ણય લેવાની અને ક્રિયા કરવાની બુદ્ધિ આપે છે.
- બંને મળીને AIoT system આસપાસના જગતને અનુભવી શકે છે, data સમજી શકે છે અને એના પર ક્રિયા કરી શકે કે સલાહ આપી શકે છે, અને એ પણ ઘણી વાર તત્કાળ તથા માણસની ઓછી દખલ સાથે.
- AI વગરનું IoT એવો data ભેગો કરે છે જેનો એ અર્થ કાઢી શકતું નથી; IoT વગરના AI ને ભૌતિક જગત સાથે જીવતું જોડાણ હોતું નથી.
- ભેગાં થઈને એ smart automation, તત્કાળ સમજ, આગાહી અને કાર્યક્ષમતા આપે છે.
- ખરું AIoT અનુભવવાની શક્તિ અને બુદ્ધિને એક જ પ્રતિભાવ આપતી, ચક્ર બંધ કરતી system તરીકે સાથે ઘડે છે, નહીં કે AI ને પછીથી ચોંટાડે છે.
- યાદ રાખવાની કડી: AIoT એટલે IoT ની ઇન્દ્રિયો વત્તા AI નું મગજ, જે ભળીને અનુભવતી, વિચારતી અને ક્રિયા કરતી systems બનાવે છે.