Theory
દરિયા ઉપરનું એક બાકોરું
જુલાઈ 1910. એક કેદીને મુકદ્દમા માટે લંડનથી ભારત વહાણમાં લઈ જવાય છે. ફ્રાન્સના બંદર માર્સેલ્સ પાસે, એ વહાણના બાકોરામાંથી નીકળે છે, દરિયામાં પડે છે, અને કિનારા તરફ તરે છે, ફ્રેન્ચ ભૂમિ પરની આઝાદીની એક કાનૂની બારીક વાત માટે.
એ મિનિટોમાં પકડાઈ જાય છે. એ ધરપકડ પરનો વિવાદ છેક આંતરરાષ્ટ્રીય પંચ સુધી પહોંચ્યો.
તરનાર હતા વિનાયક દામોદર સાવરકર, 27 વર્ષની ઉંમરે. ઠાકરની નવલકથા આવી ક્ષણોમાંથી બંધાયેલી છે, અને આ પાઠ એ નોંધાયેલું જીવન ખોલે છે જેનો એ ભાગ છે.
At a glance
એકમની કરોડરજ્જુ. પરીક્ષાઓ આ સમયરેખા સાફ લખાયેલી અને સાચી તારીખો સાથે હોય તો ફળ આપે છે.
| વર્ષ | પડાવ |
|---|---|
| 1883 | મહારાષ્ટ્રમાં નાશિક પાસે ભગુરમાં જન્મ |
| 1900ના દાયકાની શરૂઆત | યુવાનીના મંડળ મિત્રમેળામાંથી ઊગેલું ગુપ્ત મંડળ અભિનવ ભારત સ્થાપે છે |
| 1906 | શ્યામજી કૃષ્ણ વર્મા સાથે જોડાયેલી શિષ્યવૃત્તિ પર લંડન; ઇન્ડિયા હાઉસના વર્તુળમાં જોડાય છે |
| 1909 | The Indian War of Independence 1857 લખે છે; અંગ્રેજો એના પર પ્રતિબંધ મૂકે છે |
| 1910 | ધરપકડ; વહાણમાં લઈ જવાતાં માર્સેલ્સનો બાકોરામાંથી છટકવાનો પ્રયાસ |
| 1911 | બે આજીવન દેશનિકાલની સજા (આશરે 50 વર્ષ); આંદામાનની સેલ્યુલર જેલમાં મોકલાયા |
| 1924 | શરતી મુક્તિ અને રત્નાગિરીમાં પ્રતિબંધિત |
| 1966 | દાયકાઓના જાહેર જીવન પછી અવસાન |
Theory
વિચારો, સાદી રીતે કહેલા
પરીક્ષાના જવાબે જીવન સાથે જોડવા જોઈએ એવા વિચારો:
- 1857નું નવું ચોકઠું: એમના 1909ના પુસ્તકે બળવાને ભારતનું પહેલું સ્વાતંત્ર્ય યુદ્ધ કહ્યું, બળવો નહીં, જે સામ્રાજ્યની ઇતિહાસની આવૃત્તિ ફરીથી લખતું હતું; પ્રતિબંધે એ મુદ્દાની તાકાત સાબિત કરી.
- કોઈ પણ કિંમતે આઝાદી: સંપૂર્ણ સ્વતંત્રતા, ક્રાંતિકારી રસ્તે, અંગત પરિણામો સ્વીકારીને.
- સામાજિક સુધારો: રત્નાગિરીનાં વર્ષોમાં એમણે અસ્પૃશ્યતા સામે ઝુંબેશ ચલાવી અને મંદિર પ્રવેશ માટે કામ કર્યું (પતિતપાવન મંદિર આ પ્રયાસ સાથે જોડાયેલું છે).
- પછીનો રાજકીય વિચાર: એમની 1923ની કૃતિ Essentials of Hindutva ભારતીય રાજકીય વિચારના એક પ્રવાહનો પાયો બની; તમારા અભ્યાસક્રમને હકીકત જોઈએ છે, ચુકાદો નહીં.
Quiz
1857 પરના સાવરકરના 1909ના પુસ્તક પર અંગ્રેજોએ એ ફેલાય એ પહેલાં જ પ્રતિબંધ કેમ મૂક્યો?
- એમાં લશ્કરી રહસ્યો હતાં
- એણે 'બળવા' ને સ્વાતંત્ર્ય યુદ્ધ નામ આપ્યું, જે સ્વાતંત્ર્ય આંદોલનને પાયાની કથા આપતું હતું
- એ મરાઠીમાં લખાયું હતું, જે સેન્સર વાંચી શકતા નહોતા
- એણે બીજા સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓની ટીકા કરી હતી
Show the answer
એણે 'બળવા' ને સ્વાતંત્ર્ય યુદ્ધ નામ આપ્યું, જે સ્વાતંત્ર્ય આંદોલનને પાયાની કથા આપતું હતું
નામોમાં તાકાત હોય છે. 'બળવો' 1857ને સૈનિકોના ગુના તરીકે મૂકે છે; 'સ્વાતંત્ર્ય યુદ્ધ' એને રાષ્ટ્રનું અધૂરું કામ બનાવે છે. પુસ્તકે ઇતિહાસને જ ફરીથી શસ્ત્ર બનાવ્યો, અને એટલે જ આ કિસ્સામાં સામ્રાજ્યને પિસ્તોલ કરતાં કાગળનો વધુ ડર લાગ્યો. એમાં કશું લશ્કરી રહસ્ય નહોતું, સેન્સર દરેક મુખ્ય ભારતીય ભાષા વાંચતા, અને એનું નિશાન સામ્રાજ્યની કથા હતી, સાથી લડવૈયા નહીં.
Think first
નવલકથામાં બાકોરાની ક્ષણ શા માટે છે
ઇતિહાસકારની જેમ નહીં, સાહિત્યના student ની જેમ વિચારો: 'સિંહપુરુષ' શીર્ષકવાળી નવલકથામાં ઠાકર માર્સેલ્સના છટકવાના પ્રયાસને આટલું વજન કેમ આપે?
Show the answer
કારણ કે એ એક જ ચિત્રમાં ઘનીભૂત થયેલું ચરિત્ર છે: એવો માણસ જે તકની એક તિરાડ મળતાં, ગમે તે સંજોગોમાં, કોટડીને બદલે દરિયો પસંદ કરે છે. જીવનચરિત્રાત્મક નવલકથા પોતાના શીર્ષકનો દાવો બાંધવા આવા પ્રસંગો પસંદ કરે છે, સિંહપુરુષ. કળા નોંધો: છટકવાનો પ્રયાસ નિષ્ફળ ગયો, અને નવલકથાનો નાયક એક નિષ્ફળતાથી મોટો થાય છે, કારણ કે કૂદકો, ઉતરાણ નહીં, એ જ મુદ્દો છે. જવાબમાં આ પ્રસંગ ટાંકો ત્યારે ચોકઠાનું શ્રેય આપો: ઇતિહાસ પ્રયાસ નોંધે છે; ઠાકર એને ચિત્ર બનાવે છે.
Watch out
આ વિષયમાં marks ક્યાં ગળે છે
ત્રણ ગળતર. તારીખો: 1909નું પુસ્તક, 1910ની ધરપકડ, 1911ની સજા, 1924ની શરતી મુક્તિ, એ સીધી રાખો. Scope: અભ્યાસક્રમ નવલકથા જે રીતે એમનું જીવન અને વિચારો રજૂ કરે છે એ માંગે છે; એમના વારસા વિશેની આધુનિક રાજકીય ચર્ચાઓ એની બહાર છે, ત્યાં તમારો જવાબ ન ખર્ચો. શ્રેય: વીરતાનો રંગ ઠાકરના ચિત્રણનો છે; નોંધાયેલી ઘટનાઓ ઇતિહાસની છે. જે જવાબ આ બે અવાજ અલગ રાખે એ mature વંચાય છે.
Theory
જીવનને ત્રણ ખંડમાં યાદ રાખો
સમયરેખાને ત્રણ ખંડમાં સંકોચી લો અને એ તમને ક્યારેય નહીં છોડે: ઉદય (ભગુરથી લંડન: મંડળો, 1909નું પુસ્તક), અગ્નિપરીક્ષા (ધરપકડ, માર્સેલ્સ, 50 વર્ષની સજા, કાળાપાણી, આગલો પાઠ), પુનરાગમન (રત્નાગિરી, સુધારાનું કામ, પછીનું જાહેર જીવન). આ એકમનો દરેક પ્રશ્ન ત્રણમાંના એક ખંડ વિશે પૂછે છે, અથવા એ સંકલ્પ વિશે જે ત્રણેયમાં વહે છે.
Summary
Key takeaways
- સાવરકર: 1883માં ભગુર (નાશિક) માં જન્મ; અભિનવ ભારત; 1906થી લંડનનું ઇન્ડિયા હાઉસ.
- 1909ના પુસ્તકે 1857ને સ્વાતંત્ર્ય યુદ્ધ તરીકે નવું ચોકઠું આપ્યું અને એના પર પ્રતિબંધ મુકાયો.
- 1910ની ધરપકડ અને માર્સેલ્સનો બાકોરામાંથી છટકવાનો પ્રયાસ; 1911, બે આજીવન દેશનિકાલ (આશરે 50 વર્ષ).
- 1924માં રત્નાગિરીમાં શરતી મુક્તિ, જ્યાં એમણે અસ્પૃશ્યતા સામે ઝુંબેશ ચલાવી; 1966માં અવસાન.
- પછીનો રાજકીય વિચાર (Essentials of Hindutva, 1923) એ કહેવાની હકીકત છે, પ્રવેશવાની ચર્ચા નહીં.
- Memory hook: ઉદય, અગ્નિપરીક્ષા, પુનરાગમન, અને બાકોરાનો કૂદકો એક ચિત્રમાં નવલકથાનું ચિત્રણ.