Theory
"Internet બંધ પડી ગયું"
બપોરના સમયે દુકાનનું connection એકદમ બંધ થઈ જાય છે. Bill ની રાહ જોતો ગ્રાહક નિસાસો નાખે છે: "પાછું internet down થઈ ગયું."
Chirag cables check કરતાં કરતાં તમને એ સવાલ પૂછે છે જે beginner અને BCA student વચ્ચેનો ફરક બતાવી દે છે: "બરાબર SHU down થયું છે? Websites? Google ની office? કે America માં કોઈ મોટું computer?"
આમાંનું કંઈ નહીં. બરાબર જવાબ આપવો હોય તો 2 શબ્દ સમજવા પડશે, જેને મોટાભાગના લોકો ખોટી રીતે એકસરખા સમજે છે: internet અને web.
Theory
રસ્તા vs દુકાનો
Internet એ રસ્તાઓનું network છે: physical cables, towers અને routing equipment, જે દુનિયાભરના કરોડો machines ને જોડે છે. WWW એ એ રસ્તાઓ પર બંધાયેલી દુકાનો છે: એકબીજા સાથે linked pages, જે તમે browser થી ખોલો છો. Email એ એ જ રસ્તા પર ચાલતી postal van છે; video call એ એની ઉપરની phone line છે; download એ delivery truck છે. રસ્તાનું network એક જ, અને એની ઉપર ઘણી બધી services ચાલે.
Theory
બંને શબ્દોની formal વ્યાખ્યા
Internet: આ છે global network of networks, એટલે કે લાખો નાની networks (ઘર, college, company, ISP) એકબીજા સાથે જોડાયેલી, અને બધા common rules (protocols) બોલે, જેથી કોઈ પણ machine બીજા કોઈ પણ machine સુધી પહોંચી શકે. એની માલિકી કોઈની નથી; બધા એની સાથે connect જ થાય છે.
WWW (World Wide Web): internet પર ચાલતી એક information service, એટલે કે interlinked pages (hyperlinks થી જોડાયેલા documents) જે browser fetch કરે છે. આ Tim Berners-Lee એ 1989 માં શોધી હતી.
એની ઓળખ આ રીતે થાય: email, WhatsApp અને online games આ બધું કોઈ web page વગર જ ચાલે છે, એટલે કે internet હા, પણ web ના.
At a glance
Internet services ના પ્રકારો
| Service | શું કરે છે | તમે એને આ રીતે ઓળખો |
|---|---|---|
| WWW (browsing) | Browser દ્વારા linked pages | Chrome, કોઈ પણ website |
| Store-and-forward messages | Gmail | |
| File transfer | Machines વચ્ચે files ખસેડવી | Downloads, FTP |
| VoIP / video calls | Net પર voice અને video | WhatsApp calls, Meet |
| Streaming | સતત ચાલતું audio/video delivery | YouTube, Spotify |
| E-commerce | Online ખરીદ-વેચાણ | Amazon, Flipkart, UPI |
Quiz
Internet અને WWW વચ્ચેનો ફરક કયું statement બરાબર બતાવે છે?
- Internet એ network પોતે છે; WWW એ એની ઉપર ચાલતી એક service છે
- એ બંને એક જ વસ્તુના 2 નામ છે
- WWW એ hardware છે; internet એ software છે
- Internet માં ફક્ત websites જ છે; WWW માં email પણ આવે છે
Show the answer
Internet એ network પોતે છે; WWW એ એની ઉપર ચાલતી એક service છે
રસ્તા vs દુકાનો: internet એ connectivity છે, અને web એ એની ઉપર ચાલતી એક (ખૂબ મોટી) service છે, જેની સાથે email, calls અને streaming પણ ચાલે. Option C માં reality ઊંધી કરી નાખી છે, અને option D માં તો બંને શબ્દ જ ઉલટાવી નાખ્યા છે. આ ફરક એટલી વાર પુછાય છે કે એ લગભગ BCA નું પહેલું પગથિયું ગણાય.
Think first
WhatsApp પર જાતે test કરો
તમે WhatsApp message મોકલો ત્યારે તમે internet વાપરો છો? અને WWW વાપરો છો? Reveal કરતાં પહેલાં બંનેનો જવાબ આપો.
Show the answer
Internet: હા, તમારો message global network પરથી પસાર થાય છે. WWW: ના, એમાં કોઈ web page કે browser વચ્ચે આવતું જ નથી; WhatsApp એ પોતાની જ messaging service છે જે એ જ રસ્તા પર ચાલે છે. (Browser માં WhatsApp Web ખોલો તો? એ વખતે web દરવાજા તરીકે વચ્ચે આવે છે. અહીં એનું નામ જ તમને મદદ કરે છે.)
Watch out
અહીં marks ગુમાવાય છે
"Internet અને WWW એક જ છે" એવું લખ્યું તો સીધો mark ગયો; જવાબની શરૂઆતમાં જ આ ફરક લખો. કોઈ company કે સરકાર "internet ની માલિકી ધરાવે છે" એવું કહો તો ખોટું: આ તો networks નું એક cooperative છે, આખાની માલિકી કોઈની નથી. અને "types of internet services" ના સવાલમાં service નું નામ + એ શું કરે + એક example લખો; ફક્ત app નાં નામની list લખશો તો અડધા જ marks મળશે.
Theory
ગ્રાહકને શું જવાબ આપવો
તો દુકાનમાં "down" શું થયું હતું? ફક્ત દુકાનની પોતાની ISP સાથેની link, એટલે કે એક જ driveway બંધ થયો હતો, જ્યારે દુનિયાના રસ્તા અને દુકાનો બધું બરાબર ચાલતું જ હતું. આગળના lessons માં આપણે એ driveway પરની machines ને મળીશું: ખૂણામાં ઝબૂકતાં modem અને router, અને link ફરી બાંધવા માટેના WiFi, hotspot અને cable ના options.
Summary
Key takeaways
- Internet = global network of networks; એની કોઈ single owner નથી.
- WWW = browser દ્વારા interlinked pages, internet પરની એક જ service (Berners-Lee, 1989).
- Email, calls, streaming અને games આ બધું web વગર internet વાપરે છે.
- નામ યાદ રાખવાની services: WWW, email, file transfer, VoIP, streaming, e-commerce.
- "Internet down" નો સામાન્ય રીતે અર્થ એ કે TAMARI ISP સાથેની link down છે.
- યાદ રાખવાની ટ્રીક: internet રસ્તા, web દુકાનો.