Theory
તમે કદી ન જુઓ એવો વેપાર
ગ્રાહકની દરેક ખરીદી પાછળ business-to-business પ્રવૃત્તિની આખી જાળ પડેલી હોય છે: છૂટક વેપારીએ જથ્થાબંધ વેપારી પાસેથી માલ મંગાવ્યો, એણે ઉત્પાદક પાસેથી, અને ઉત્પાદકે પુરવઠો આપનારાઓ પાસેથી કાચો માલ મંગાવ્યો. આમાંનો મોટા ભાગનો વેપાર પણ electronic રીતે જ થાય છે, e-commerce નાં એવાં organizational applications દ્વારા જે ગ્રાહકો કદી જોતા નથી.
આ B2B systems નક્કી કરે છે કે વ્યવસાયો કઈ રીતે વેપાર કરે અને સાથે કામ કરે. આ પાઠ એમાંનાં મુખ્ય, એટલે કે EDI, e-procurement અને supply chain management, આવરી લે છે, જેથી તમને e-commerce ના એ મોટા અને છુપાયેલા અડધા ભાગની સમજ પડે જે ગ્રાહકો સામેની દુકાનોને માલસામાનથી ભરેલી અને ચાલુ રાખે છે.
At a glance
| Application | એ શું કરે છે |
|---|---|
| EDI (Electronic Data Interchange) | વેપારી દસ્તાવેજોની ગોઠવાયેલા સ્વરૂપે electronic આપલે (purchase orders, invoices) |
| E-procurement | પુરવઠો આપનારાઓ પાસેથી સામગ્રી અને માલ electronic રીતે ખરીદવો |
| Supply chain management | પુરવઠો આપનારથી ઉત્પાદક અને વિતરક સુધીના માલના પ્રવાહનું સંકલન |
| Inventory management | માલસામાન પર નજર રાખવી અને આપોઆપ ફરી મંગાવવો |
Theory
વ્યવસાયો electronic રીતે વેપાર કઈ રીતે કરે છે
EDI (Electronic Data Interchange) પાયાનું છે: એ એટલે વેપારી દસ્તાવેજોની ગોઠવાયેલા સ્વરૂપે electronic આપલે, એટલે કે purchase orders, invoices અને મોકલવાની સૂચનાઓ સીધી સંસ્થાઓની computer systems વચ્ચે, અગાઉથી નક્કી કરેલા format માં, જે કાગળ તથા હાથે ચડાવવાની જગ્યા લઈ લે છે.
E-procurement એટલે વ્યવસાયને જોઈતી સામગ્રી અને માલ electronic રીતે ખરીદવો, જેથી ordering સરળ બને. Supply chain management પુરવઠો આપનારાઓથી માંડીને ઉત્પાદકો થઈને વિતરકો તથા છૂટક વેપારીઓ સુધીના આખા માલના પ્રવાહ નું સંકલન કરે છે અને એને કાર્યક્ષમ તથા ઝડપી પ્રતિભાવ આપતો રાખે છે. Inventory management માલસામાન પર નજર રાખે છે અને આપોઆપ ફરી મંગાવી પણ શકે છે. આ બધાં વ્યવસાયો ને સેવા આપે છે, વ્યક્તિગત ગ્રાહકોને નહીં, અને એમાં ગ્રાહકના checkout કરતાં સામાન્ય રીતે મોટા જથ્થા તથા વધુ ગોઠવાયેલી, આપોઆપ ચાલતી પ્રક્રિયાઓ હોય છે.
Quiz
Organizational e-commerce ના સંદર્ભમાં EDI (Electronic Data Interchange) એટલે શું?
- ગ્રાહકો video stream કરી શકે એની એક રીત
- સંસ્થાઓની systems વચ્ચે વેપારી દસ્તાવેજો (જેમ કે purchase orders અને invoices) ની ગોઠવાયેલા સ્વરૂપે electronic આપલે
- ખરીદદારો માટેનો online છૂટક વેચાણનો store
- એક social media platform
Show the answer
સંસ્થાઓની systems વચ્ચે વેપારી દસ્તાવેજો (જેમ કે purchase orders અને invoices) ની ગોઠવાયેલા સ્વરૂપે electronic આપલે
EDI (Electronic Data Interchange) એટલે વેપારી દસ્તાવેજોની ગોઠવાયેલા અને પ્રમાણભૂત સ્વરૂપે electronic આપલે, જેમ કે purchase orders, invoices અને મોકલવાની સૂચનાઓ, જે સીધી જુદી જુદી સંસ્થાઓની computer systems વચ્ચે થાય છે અને કાગળ તથા હાથે ફરી ચડાવવાની જગ્યા લે છે. વિકલ્પ A ગ્રાહકોના digital મનોરંજનની વાત કરે છે, B2B દસ્તાવેજોની આપલેની નહીં. વિકલ્પ C ગ્રાહકો માટેનું (B2C) છૂટક વેચાણનું application વર્ણવે છે, નહીં કે EDI જે વ્યવસાયો વચ્ચેની દસ્તાવેજ આપલે છે એ. વિકલ્પ D, એટલે કે social media, ગોઠવાયેલા વેપારી દસ્તાવેજોની આપલે સાથે સંબંધ જ ધરાવતું નથી. EDI એ મુખ્ય organisational (B2B) application છે, જે વ્યવસાયોને દસ્તાવેજોની electronic તથા કાર્યક્ષમ આપલે કરવા દે છે.
Think first
એકબીજા સાથે વેપાર કરતા વ્યવસાયો માટે EDI આટલું કીમતી કેમ?
વ્યવસાયો orders સીધા email કે ટપાલથી પણ મોકલી શકે. તો ગોઠવાયેલા સ્વરૂપવાળું EDI એટલી મહેનતને લાયક કેમ? વિચારીને પછી tap કરો.
Show the answer
કારણ કે EDI વેપારી દસ્તાવેજોની આપલે એવા ગોઠવાયેલા, પ્રમાણભૂત format માં કરે છે જેને computers આપોઆપ સંભાળી શકે, અને એથી કાગળ કે છૂટીછવાઈ વાતચીતવાળાં ધીમાં, ખર્ચાળ તથા ભૂલપ્રવણ હાથનાં પગથિયાં નીકળી જાય છે.
એના વગર ordering કઈ રીતે ચાલતું એ વિચારો: એક કંપની purchase order ટાઇપ કરે, છાપીને ટપાલ કે fax કરે (અથવા PDF email કરે), અને પુરવઠો આપનાર ત્યાં કોઈ એ વાંચીને પોતાની system માં વિગતો ફરીથી ટાઇપ કરે. હાથે ફરી ચડાવવાનું આ કામ ધીમું છે, મજૂરીની દૃષ્ટિએ મોંઘું છે, અને ભૂલો નું વારંવારનું કારણ પણ; જથ્થો કે code ખોટો ટાઇપ થાય એટલે ખોટો માલ મોકલાય અને ઝઘડા થાય.
EDI એની જગ્યાએ નક્કી કરેલા ગોઠવાયેલા format વાળા દસ્તાવેજો મૂકે છે, જે એક કંપનીની computer system માંથી સીધા બીજીની system માં વહે છે. એટલે ખરીદનારની system માં બનેલો purchase order પુરવઠો આપનારની system ફરી ટાઇપ કર્યા વગર જ મેળવી લે છે અને સમજી પણ લે છે.
એના લાભ મોટા છે: ઝડપ (orders અને invoices ટપાલના દિવસોને બદલે સેકંડોમાં પહોંચે), ચોકસાઈ (હાથે ફરી ચડાવવાનું ન હોવાથી ભૂલો ઘણી ઓછી), ઓછો ખર્ચ (કાગળિયાં અને મજૂરી ઓછાં), અને વધુ સારું સંકલન (systems આગળનાં પગથિયાં આપોઆપ શરૂ કરી શકે, જેમ કે inventory સુધારવું, માલ મોકલવાનું ગોઠવવું).
હજારો વ્યવહારો વાળી supply chain ના કદે આ બચત પ્રચંડ બની જાય છે, અને એટલે જ ગ્રાહકોનું e-commerce જામ્યું એની ઘણા વખત પહેલાં EDI B2B વેપારની કરોડરજ્જુ બની ગયું હતું.
મુખ્ય વાત એ છે કે ગોઠવણ જ એને machine વાંચી શકે એવું બનાવે છે: બંને પક્ષ format પર સંમત હોય (technical standard) એટલે આપલે પૂરેપૂરી આપોઆપ થઈ શકે. ગોઠવાયેલી, પ્રમાણભૂત અને આપોઆપ ચાલતી દસ્તાવેજ આપલે જ EDI ને હાથે order email કરવા કરતાં ઘણું વધુ કીમતી બનાવે છે. નક્કી કરેલી ગોઠવણ દ્વારા આપોઆપ થવું, એ જ આખો મુદ્દો છે.
Summary
Key takeaways
- Organizational applications એટલે business-to-business (B2B) e-commerce, જે વ્યવસાયો વચ્ચેના વેપારનું સંકલન કરે છે અને ગ્રાહકોને મોટે ભાગે દેખાતું નથી.
- EDI (Electronic Data Interchange) એટલે સંસ્થાઓની systems વચ્ચે વેપારી દસ્તાવેજો (purchase orders, invoices) ની ગોઠવાયેલા સ્વરૂપે electronic આપલે.
- E-procurement એટલે પુરવઠો આપનારાઓ પાસેથી સામગ્રી અને માલ electronic રીતે ખરીદવો.
- Supply chain management પુરવઠો આપનારથી ઉત્પાદક અને વિતરક સુધીના માલના પ્રવાહનું સંકલન કરે છે.
- Inventory management માલસામાન પર નજર રાખે છે અને આપોઆપ ફરી મંગાવી શકે છે.
- આ બધાં વ્યવસાયોને સેવા આપે છે, અને એમાં ગ્રાહકના checkout કરતાં મોટા જથ્થા તથા વધુ ગોઠવાયેલી, આપોઆપ ચાલતી પ્રક્રિયાઓ હોય છે.
- યાદ રાખવાની કડી: organisational apps એટલે B2B ની કરોડરજ્જુ, એટલે કે EDI, e-procurement અને supply chain, જે ગ્રાહકોની દુકાનોને માલ પહોંચાડતાં રહે છે.